آیه 9 سوره هود

از دانشنامه‌ی اسلامی
نسخهٔ تاریخ ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۲۶ توسط مهدی موسوی (بحث | مشارکت‌ها) (معانی کلمات آیه)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مشاهده آیه در سوره

وَلَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْنَاهَا مِنْهُ إِنَّهُ لَيَئُوسٌ كَفُورٌ

مشاهده آیه در سوره


<<8 آیه 9 سوره هود 10>>
سوره : سوره هود (11)
جزء : 12
نزول : مکه

ترجمه های فارسی

و اگر ما بشر را به نعمت و رحمتی برخوردار کنیم، سپس (چون کفران کرد) آن نعمت را از او بازگیریم او سخت به خوی نومیدی و کفران درافتد.

و اگر از سوی خود رحمتی [چون سلامتی، ثروت، اولاد و امنیت] به انسان بچشانیم، سپس آن را [به علتی حکیمانه] از او سلب کنیم [نسبت به آینده زندگی] بسیار نومید شونده و [نسبت به نعمت هایی که دارا بود] بسیار کفران کننده است.

و اگر از جانب خود رحمتى به انسان بچشانيم، سپس آن را از وى سلب كنيم، قطعاً نوميد و ناسپاس خواهد بود.

اگر به انسان رحمتى بچشانيم، آنگاه از او بازش گيريم، مأيوس مى‌شود و كفران مى‌ورزد.

و اگر از جانب خویش، نعمتی به انسان بچشانیم، سپس آن را از او بگیریم، بسیار نومید و ناسپاس خواهد بود!

ترجمه های انگلیسی(English translations)

And if We give man a taste of mercy from Us and then We withdraw it from him, indeed, he is despairing and ungrateful.

If We give man a taste of Mercy from Ourselves, and then withdraw it from him, behold! he is in despair and (falls into) blasphemy.

معانی کلمات آیه

يؤوس: يأس: نوميدى. يؤوس: نااميد.

كفور: (به فتح كاف): صيغه مبالغه است. يعنى : بسيار ناسپاس. ظاهرا به معنى بسيار كافر نيز آيد: «وَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها كَذلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ». (فاطر/ 36)[۱]

تفسیر آیه

تفسیر نور (محسن قرائتی)


وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْناها مِنْهُ إِنَّهُ لَيَؤُسٌ كَفُورٌ «9»

واگر به انسان از جانب خود نعمتى بچشانيم، سپس آن را از او بازپس‌گيريم، همانا او نوميد و ناسپاس خواهد بود.

نکته ها

نه هر نعمتى نشانه‌ى محبّت خداست و نه گرفتن هر نعمتى، نشانه‌ى قهر و غضب است، بلكه چه بسا آزمايش الهى است.

انسان چون حكمت الهى و مصالح امور را نمى‌داند، زود قضاوت مى‌كند، مأيوس مى‌شود و كفر مى‌ورزد.

پیام ها

1- كاميابى‌هاى انسان تنها در حدّ چشيدن است. أَذَقْنَا الْإِنْسانَ‌ ...

2- نعمت‌هاى الهى، فضل و رحمت خداست، نه استحقاق ما. أَذَقْنَا ... رَحْمَةً

3- اگر مدّت كاميابى انسان طول كشيد، مغرور نشويم. أَذَقْنَا ... ثُمَّ نَزَعْناها («ثُمَّ» نشانه‌ى مدّتى طولانى است)

4- دادن‌ها و گرفتن‌ها به دست اوست. أَذَقْنَا ... نَزَعْناها

5- گرفتن رحمت از انسان، براى او سخت است. «نَزَعْناها» («نزع» كشيدن همراه با سختى است)

6- انسان كم ظرفيّت است و با از دست دادن نعمتى، از رحمت گسترده‌ى الهى‌

جلد 4 - صفحه 27

مأيوس مى‌شود. ثُمَّ نَزَعْناها ... إِنَّهُ لَيَؤُسٌ‌

7- ايمان ما به خداوند نبايد وابسته به كاميابى‌ها وشيرينى‌هاى زندگى باشد. نَزَعْناها ... إِنَّهُ لَيَؤُسٌ‌

8- يأس از رحمت خداوند، مقدّمه‌ى كفر وناسپاسى است. «1» «إِنَّهُ لَيَؤُسٌ كَفُورٌ»


«1». قرآن در، آيه‌ى 87 سوره يوسف مى‌فرمايد: «لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ»

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْناها مِنْهُ إِنَّهُ لَيَؤُسٌ كَفُورٌ «9»

بعد از آن حق تعالى اخبار فرمايد از حال انسان در ناسپاسى و كفران به مقابل اعطاء نعم و احسان.

وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسانَ‌: و به خدا قسم اگر هر آينه بچشانيم و برسانيم و عطا كنيم انسان را به فضل و احسان، مِنَّا رَحْمَةً: از خزائن نامتناهى خود نعمتى را از صحت روح و جسم و وسعت مال و اولاد و امنيت جان و غيره، از نعمتهاى دنيائى كه به شمار نيايد؛ ثُمَّ نَزَعْناها مِنْهُ‌: پس سلب كنيم آن نعمت را از انسان به حكمت و مصلحتى كه در گرفتن آن است؛ إِنَّهُ لَيَؤُسٌ كَفُورٌ: به درستى كه انسان در چنين حالى به سبب سوء اعتقادش هر آينه عادتش نوميدى و ناسپاسى باشد. «1» تبصره: مراد از انسان در اين آيه شريفه، كافر مى‌باشد به چند وجه:

اول- آنكه در مفرد محلّى به (الف و لام) اصل آن است كه حمل بر معهود سابق شود اگر مانعى نباشد. و در اينجا مقتضى، موجود؛ و مانع، مفقود است.

پس واجب است حمل بر معهود، و آن كافر مذكوره آيه قبل خواهد بود.

«1» در مدرك سابق آمده.

جلد 6 - صفحه 29

دوم- آن كه صفات مزبوره نااميدى و كفر شايسته و سزاوار نيست مگر كافر را. اما اول بجهت فرمايش الهى: «إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ». اما وصف دوم به سبب صريح بودن.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْناها مِنْهُ إِنَّهُ لَيَؤُسٌ كَفُورٌ «9» وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ نَعْماءَ بَعْدَ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئاتُ عَنِّي إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ «10» إِلاَّ الَّذِينَ صَبَرُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ كَبِيرٌ «11»

ترجمه‌

و هر آينه اگر برسانيم انسان را از خود رحمتى پس برداريم آنرا از او همانا او بسى نااميد و ناشكر است‌

و هر آينه اگر بچشانيم او را نعمتى پس از مضرتى هر آينه ميگويد رفت بديها از من همانا او شادمان و فخر كننده است‌

مگر آنانكه صبر نمودند و بجا آوردند كارهاى شايسته را آنگروه مر ايشانرا است آمرزش و مزدى بزرگ.

تفسير

دو صفت ممدوحه شكر و صبر بايد در انسان به تربيت دينى و اخلاقى حاصل و ثابت شود و الاطبع انسانى اقتضاء ناشكرى و بى صبرى دارد خصوصا با ضعف اعتقاد بمبدء و معاد لذا اگر احيانا رحمتى از خداوند و اصل به او شود از قبيل وفور نعمت و كمال صحّت و كثرت مال و اولاد و امثال اينها بمجرد آنكه طعم آنها را چشيد و

جلد 3 صفحه 63

لذّت آن در ذائقه‌اش جاى گرفت در وقتى كه خداوند صلاح او يا جامعه بشر را در انتزاع آن نعمت و قطع آن رحمت دانست و سلب فرمود يكباره نااميد از رحمت خدا شده زبان به ناشكرى و ناسپاسى ميگشايد و كفر باطنى خود را بوجود صانع حكيم عادل در لباس كفران نعم سابقه زائله و لاحقه باقيه اظهار مينمايد در صورتى كه پس گرفتن وديعه و امانت نبايد موجب كدورت و ملالت شود و از اين بيان نكته تعبير از رساندن رحمت به چشاندن بر ارباب ذوق ادبى واضح ميشود و يؤوس كسى را گويند كه عادت آن بر يأس جارى شده باشد و يأس از رحمت الهى يكى از معاصى كبيره است لذا مورد توبيخ و ملامت شده است و اگر انسان مؤمن و عاقل باشد بايد بداند كه افعال خداوند بر وفق مصلحت و حكمت است و ممكن است اگر در اينحال صابر و شاكر باشد صلاح در عود آن نعمت و رحمت به او شود و خداوند ثانيا او را فائز و متنعّم فرمايد لذا هميشه اميدوار بفضل و رحمت الهى است و هيچگاه مأيوس نميشود و نيز انسان اگر بعد از رنجورى و مصيبت و سختى كه در نتيجه اعمال او و اصل به او شده است مشمول نعمت و رحمت الهى شود با كمال فرح و سرور و تكبّر و غرور ميگويد بديها از من زائل شد در صورتى كه بديها وقتى از انسان زائل ميشود كه از گناه پاك شود چون بديهاى دنيوى نمونه ايست از عذاب آخرت و بمنزله آن اوّل وصول عذاب دائم است لذا تعبير از آن بمسّ شده است با آنكه در اينحال بايد شكر نعمت الهى را نمايد كه بلا و محنت و فقر او را مبدّل به صحّت و رفاهيت و دولت نموده است نه با سرور و نشاط گرم شهوترانى و كبر و مباهات شود و تصوّر نمايد كه هميشه به اينحال باقى خواهد بود بلكه در هر حال بايد بگويد اين نيز بگذرد و بداند كه هيچ چيز دنيا دوام و ثبات ندارد نه مصيبت و بلا و محنتش قابل جزع و فزع و بى صبرى است و نه نعمت و دولت و مكنتش در خور نخوت و سرور و دلگرمى است و بايد تسليم بود در برابر قضاء و راضى بود برضاى خدا هر چه آن خسرو كند شيرين بود چنانچه عمل اولياء خدا كه متحلّى بزيور صبر و شكيبائى و اعمال حسنه بودند بر اين رويّه جارى و بر قرار بوده لذا مشمول رحمت و مغفرت الهى گشتند و به اجر بزرگ اخروى كه اقلّ آن بهشت جاويد است فائز آمدند و از افراد انسان ممتاز و مستثنى و از لوازم طبع مبرّى شدند گوارا باد بر ايشان فراغت و رفاهيت و سعادت دنيا و آخرت.

جلد 3 صفحه 64

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


وَ لَئِن‌ أَذَقنَا الإِنسان‌َ مِنّا رَحمَةً ثُم‌َّ نَزَعناها مِنه‌ُ إِنَّه‌ُ لَيَؤُس‌ٌ كَفُورٌ «9»

و ‌هر‌ آينه‌ ‌اگر‌ بچشانيم‌ انسان‌ ‌را‌ ‌از‌ جانب‌ خودمان‌ رحمتي‌ ‌را‌ ‌پس‌ ‌از‌ ‌آن‌ بگيريم‌ ‌آن‌ رحمت‌ ‌را‌ ‌از‌ ‌او‌ محققا ‌او‌ البته‌ مأيوس‌ و كافر ميگردد.

وَ لَئِن‌ أَذَقنَا ذوق‌ يكي‌ ‌از‌ قواي‌ خمسه‌ ظاهريه‌ ‌است‌ باصره‌، سامعه‌، شامه‌ لامسه‌. ذائقه‌ ‌که‌ انسان‌ لذّت‌ مأكولات‌ و مشروبات‌ و طعم‌ ‌آنها‌ ‌را‌ ‌در‌ موقع‌ اكل‌ و شرب‌ ‌در‌ دهان‌ احساس‌ ميكند و مدت‌ درك‌ ‌آن‌ بسيار كم‌ ‌است‌ ‌تا‌ ‌در‌ دهان‌ نگذاشته‌ درك‌ نكرده‌ و بمجرد فرو دادن‌ زايل‌ ميشود.

الإِنسان‌َ مِنّا رَحمَةً رحمت‌ نعم‌ دنيويه‌ ‌است‌ ‌از‌ مال‌ و جاه‌ و مقام‌ و اهل‌ و عيال‌ و اكل‌ و شرب‌ و لبس‌ و مسكن‌ و ‌غير‌ اينها و چون‌ دنيا و نعم‌ ‌آن‌ ثبات‌ و دوام‌ ندارد باندك‌ زماني‌ زايل‌ ميشود تعبير بذوق‌ كرده‌.

ثُم‌َّ نَزَعناها مِنه‌ُ ‌پس‌ بمقتضاي‌ حكمت‌ و مصلحت‌ ‌آن‌ نعمت‌ ‌را‌ ‌از‌ ‌او‌ گرفتيم‌ و ‌آن‌ رحمت‌ ‌را‌ زائل‌ كرديم‌، غني‌ ‌بود‌ فقير شد، سالم‌ ‌بود‌ مريض‌ شد، عزيز ‌بود‌ ذليل‌ شد و امثال‌ ‌آنها‌.

إِنَّه‌ُ لَيَؤُس‌ٌ كَفُورٌ يؤس‌ و كفور صيغه‌ مبالغه‌ يائس‌ و كافر ‌است‌ و يأس‌ نااميدي‌ ‌است‌ چون‌ عقيده‌ بقدرت‌ الهي‌ ندارد و ‌در‌ خانه‌ ‌خدا‌ نميرود و دعا نميكند و دست‌ ‌از‌ اعمال‌ زشتي‌ ‌که‌ باعث‌ زوال‌ نعمت‌ ‌شده‌ ‌بر‌ نميدارد و اعمال‌ صالحه‌ ‌که‌ موجب‌ نزول‌ رحمت‌ و نعمت‌ ميشود بجا نميآورد لذا قطع‌ پيدا نميكند ‌که‌ ‌اينکه‌ بليات‌ ‌از‌ ‌او‌

جلد 11 - صفحه 16

‌بر‌ طرف‌ نميشود، و كفر ‌در‌ ‌اينکه‌ ‌آيه‌ كفران‌ نعمت‌ ‌است‌ ‌که‌ موقعي‌ ‌که‌ داراي‌ نعمت‌ ‌است‌ مستند بحق‌ نميداند خيال‌ ميكند ‌که‌ بعمليات‌ ‌خود‌ و شانس‌ و بخت‌ و اتفاق‌ ‌است‌ لذا شكر گذار نيست‌ ‌تا‌ ‌براي‌ ‌او‌ ثابت‌ بماند و ازدياد شود لَئِن‌ شَكَرتُم‌ لَأَزِيدَنَّكُم‌ وَ لَئِن‌ كَفَرتُم‌ إِن‌َّ عَذابِي‌ لَشَدِيدٌ ابراهيم‌ ‌آيه‌

برگزیده تفسیر نمونه


]

(آیه 9)- یکی دیگر از نقطه‌های ضعف آنان، کم ظرفیتی در برابر مشکلات و ناراحتیها و قطع برکات الهی است، چنان که قرآن می‌گوید: «و هرگاه نعمت و رحمتی به انسان بچشانیم و سپس آن را از او برگیریم او مأیوس و نومید می‌شود و به کفران و ناسپاسی بر می‌خیزد» (وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْناها مِنْهُ إِنَّهُ لَیَؤُسٌ کَفُورٌ).

کلمه «انسان» در این گونه آیات اشاره به انسانهای تربیت نایافته و خودرو و بی‌ارزش است.

پانویس

  1. تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی

منابع