امام زین العابدین

• شناسنامه امام زین العابدین علیه السلام
  
• حوادث کربلا و امام زین العابدین
  
• شهادت امام زین العابدین
  
• فضایل امام زین العابدین
  
• اخلاق امام سجاد علیه السلام
  
• آثار علمى امام زین العابدین
  
• امام زین العابدین در آینه شعر
  
• کتاب شناسی امام سجاد
  
• کتابهای موجود در کتابخانه در رابطه با امام سجاد علیه السلام
  
• نشریات و مقالات مربوط به امام سجاد علیه السلام
  

امام سجاد علیه‌السلام #

زندگی‌نامه‌ی مختصر:

امام سجاد علیه‌السلام فرزند حضرت امام حسین علیه‌السلام و شهربانو، چهارمین امام شیعیان می‌باشند که در سوم شعبان سال 38 هـ.ق زاده شدند. نام مبارک ایشان علی و مشهورترین القاب ایشان «زین العابدین» و «سجاد» می‌باشد. دوران كودكی را در مدینه سپری كردند و مدت دو سال از امامت جدش، امیرمؤمنان علیه‌السلام و ده سال از امامت عمویش، امام حسن‌مجتبی علیه‌السلام و ده سال از امامت پدر بزرگوارش، امام حسین علیه‌السلام را درك نمودند.

در محرم سال 61 هجری قمری در جریان قیام امام حسین علیه‌السلام، در سرزمین كربلا حضور داشت و پس از آن فاجعه دردناك به امامت رسیدند که به مدت 34 سال به طول انجامید. ایشان در محرم سال 95 هـ.ق به شهادت رسیدند.

اوضاع سیاسی در در دوران امامت ایشان:

امام سجاد علیه‌السلام در محرم سال 61 هجری، در سرزمین كربلا حضور داشت و پس از آن فاجعه دردناك به امامت رسید و با توجه به وضعیت زمان و اختناق حاكم در آن دوران، اقدام به یك سلسله برنامه‌های ارشادی و فرهنگی و مبارزات غیرمستقیم نمود. ماجرای نهضت كربلا، یك حادثه بزرگ سیاسی بود که امام سجاد علیه‌السلام در پیدایش آن و ابلاغ پیام شهیدان و پی‏گیری نتایج نهضت نقش اصلی را داشت، آن حضرت پس از ماجرای خونین عاشورا، چه هنگام اسارت و چه هنگام بازگشت به مدینه در هر فرصتی مردم را بر ضد طاغوت عصر، یزید بن معاویه می‏شوراند، خطبه غرّا و كوبنده او در شام، یزید و حكومتش را رسوا نمود و ماهیت پلید حكومت خودكامه او را افشا كرد.

امام سجاد علیه‌السلام با این که پس از واقعه کربلا جامعه اسلامی را گرفتار ترس و یاس می‌دید و کسی را نمی‌یافت که تربیت کند و دانش خویش را به او بسپارد ولی از پای ننشست و با دعا و نیایش مطالب عمیق و مضامین ارزنده و گرانقدری را به جامعه اسلامی به ویژه شیعیان منتقل ساخت.(1)

از مهمترین اقدامات امام سجاد علیه‌السلام پس از عاشورا و در دوران امامت:

1. تداوم بخشی و تفسیر درست حادثه عاشورا و جلوگیری از تحریف آن.
2. پرورش رهبر آینده امت اسلامی حضرت باقرالعلوم علیه‌السلام.
3. نشر معارف قرآن و فرهنگ اسلام در قالب دعا و نیایش.
4. نظارت و هدایت اندیشمندان و فقها و قُرّای جامعه اسلامی. 5. حمایت سیاسی، مادی و معنوی از بردگان به عنوان مظلوم‌ترین گروه‌های اجتماعی و تلاش برای هدایت و آزادی آنان.

‌گوشه‌ای از فضایل امام:

آن حضرت با عنوان زین‏العابدین و سجاد خوانده می‏شود: خداوند در حدیث لوح ـ كه آن نامه‏ای از سوی خدا به پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله است ـ او را چنین معرفی كرده است: «سَيِّدُ الْعابِدِینَ وَ زَيْنُ اَوْلِیائيَ الْماضِینَ»(2) او آقای عبادت‌كنندگان و زینت اولیای پیشین من است.

امام سجاد علیه‌السلام در عین آن كه زینت عبادت‌كنندگان و بزرگمرد عبادت و سجده بود، مجاهد بزرگ فی ‏سبیل‏اللّه نیز بود؛ او در عین آن كه مظهر علم و اندیشه و معرفت بود، تواضع ویژه‏ای داشت و در یك كلمه كانون همه كمالات انسانی و ارزش‏های والای معنوی بود.

از نشانه‌های عقل و دینداری در شخص، اخلاق است؛ زیرا اخلاق تجلی‌گاه عقلانیت و دینداری انسان بوده و امام سجاد علیه‌السلام در این زمینه الگوی تمام عیار است. آن امام بزرگوار مظهر تقوا، صداقت، حیا، خوش رویی، تواضع و فروتنی، تکریم فقرا، زهد و بردباری بود.

امام سجاد علیه‌السلام در حوزه عمل فردی و اجتماعی سرمشق اخلاق پسندیده بود. اخلاق قرآنی در سیره و روش عینی و عملی زندگی ایشان نمود یافت و آن حضرت همان گونه كه در برابر خداوند زین العابدین و سیدالساجدین بوده در برابر مردم نیز سیدالكرام بوده است.

دعاها و تالیفات امام سجاد علیه‌السلام:

• 1. صحیفه سجادیه: مشتمل بر 54 دعا که دعای بیستم دعای مكارم الاخلاق و دعای چهل و هفتم دعای عرفه از ادعیه مشهور در بین عموم می‌باشد.
  
• 2. مناسك حج: یكی دیگر از كتب آن حضرت است كه فرزندان آن حضرت این كتاب را نقل كرده‌اند.
  
• 3. رساله حقوق: از دیگر آثار گرانسنگ آن حضرت كه جامع آداب سلوك فردی و اجتماعی است و محور شرح و بسط زیادی قرار گرفته است، رساله حقوق آن حضرت است.
  
• 4. الجامع فی الفقه: عنوان یكی دیگر از آثار آن حضرت است كه ابوحمزه ثمالی نقل كرده است.
  
• 5. صحیفة الزهد: كتاب دیگری است كه توسط ابوحمزه ثمالی نقل شده است.
  
• 6. کتاب حدیث: كتاب دیگری كه توسط داود بن عیسی از آن حضرت نقل شده، كتابی است كه امام سجاد علیه‌السلام آن را گردآوری نموده است.

سخنی پیرامون صحیفه سجادیه:

صحیفه‌ی سجادیه در ضمن دعا، معارف اسلام، سیاست اسلام، اخلاق اسلام، اجتماعیات اسلام، حقانیت شیعه، حقانیت اهل بیت علیهم‌السلام، انتقاد از ظلم و ظالم، سفارش به حق و حقیقت و بالاخره یك دوره معارف اسلامى را آموزش مى‏دهد. صحیفه‏اى كه محققین، اسم آن را اخت القرآن، انجیل اهل بیت و زبور آل محمد نهاده‏اند. صحیفه سجادیه یكی از نمادهای عرفانی و زاییده اندیشه‏های معرفت شناسی امام سجاد علیه‌السلام است.

پی نوشت

(1). دایرة‌المعارف تشیع، احمد صدر حاج سید جوادی، نشر شهید سعید محبی.
(2). اصول کافی، ج 1، ص 528.

منابع

(1). امام سجاد علیه‌السلام؛ جمال نیایشگران، احمد ترابی، بنیاد پژوهش های اسلامی، مشهد، 1388.
(2). امام سجاد علیه‌السلام؛ سرچشمه‌ی کمالات انسانی، محمد محمدی اشتهاردی، قدس، مهر، 1382.
(3). پیشوایان هدایت 6، حضرت امام سجاد علیه‌السلام، سید منذر حکیم، مترجم: کاظم حاتمی طبری، مجمع جهانی اهل البیت علیهم‌السلام، تهران، 1384.
(4). دایرة‌المعارف تشیع، زیر نظر احمد صدر حاج سید جوادی، کامران فانی و بهاءالدین خرمشاهی، شهید سعید محبی، 1383.
(5). راهکارهای معرفت امام سجاد علیه‌السلام، محمود مهدی‌پور، کوثر، ش 57، 1382.
(6). زندگانی 14 معصوم علیهم‌السلام، حسین مظاهری، پیام آزادی، 1389.
(7). مکارم اخلاق در سیره‌ی امام سجاد علیه‌السلام، علی جواهردهی، کیهان، ش 19968، تیر 1390.