امام كاظم

• شناسنامه امام کاظم علیه السلام
  
• دوران امامت امام کاظم
  
• شهادت امام کاظم علیه السلام
  
• معجزات امام موسی کاظم علیه السلام
  
• اخلاق امام کاظم علیه السلام
  
• فضایل امام کاظم علیه السلام
  
• شاگردان امام کاظم علیه السلام
  
• اوصاف بدنی امام کاظم علیه السلام
  
• تفسیر قرآن مجید از زبان امام کاظم علیه السلام
  
• امام موسی کاظم در آینه شعر
  
• کتاب شناسی امام موسی کاظم
  
• کتابهای موجود در کتابخانه در رابطه با امام موسی کاظم علیه السلام
  
• نشریات و مقالات مربوط به امام موسی کاظم علیه السلام
  

امام موسی کاظم علیه‌السلام #

زندگی‌نامه:

حضرت موسی بن جعفر علیه‌السلام امام هفتم شیعیان در سال 128 هجری در قریه «ابواء» (میان مکه و مدینه) دیده به جهان گشود. امام کاظم علیه‌السلام پس از شهادت پدر بزرگوارش امام جعفرصادق علیه‌السلام به امامت رسید و از سال 148 تا 183 یعنی مدت 35 سال رهبری شیعیان را بر عهده گرفت و در بیست و پنجم رجب سال 183 هـ.ق در بغداد در زندان سندی بن شاهک مسموم و به شهادت رسید. اخلاق و فضایل امام علیه‌السلام: امام کاظم علیه‌السلام به دلیل حلم و بردباری در برابر تجاوزکاران و فرونشاندن غیظ و خشم خویش به «کاظم» ملقب بود و به خاطر لیاقت و شایستگی‌اش به «عبدصالح» معروف بود. خریدن غلام و آزاد ساختن غلام یكى از برنامه‏هاى عبادتى امام علیه‌السلام بوده است به حدى كه در مدت عمر خود بیش از هزار نفر را خریدارى و در راه خدا و جلب رضایت و خشنودى او آزاد ساخته است. یكى از مشخص‌‏ترین صفات بارز پیشواى هفتم ما سخاوت و بذل وجود و كرم اوست كه در راه خدا مبذول مى‏داشت.

بر این اساس است كه سیره‌نویسان بی‌طرف اتفاق نظر دارند كه امام موسى بن جعفر علیه‌السلام یكى از چهره‏هاى معروف سخاوت و كرم عصر خود بود و امكانات مالى خود را كه محصول دست رنج خود او بود و از راه كشاورزى و زراعت عائدش می‌شد در اختیار نیازمندان و بیچارگان واقعى اجتماع قرار می‌داد.

به ترتیبى بخشش‌ها و كرامت‌هاى آن بزرگوار در اعماق دل‌هاى مردم ریشه دوانده بود كه در مدینه به صورت ضرب‌المثلى شیوع داشت و مردم گاهى در گفتگوهاى خود به هم دیگر می‌گفتند: «تعجب از كسى است كه كیسه بذل و بخشش موسى بن جعفر به او رسیده باشد ولى باز هم اظهار فقر و تنگدستى بنماید».

امام موسی بن جعفر علیه‌السلام بسیار به سراغ فقرا می‌رفت. شب‌ها در ظرفی پول و آرد و خرما می‌ریخت و به وسایلی به فقرای مدینه می‌رساند، در حالی که آن‌ها نمی‌دانستند از ناحیه چه کسی است.

اصحاب و شاگردان امام علیه‌السلام:

1- یونس بن عبدالرحمن:

وی در اعتقاد به امامت حضرت موسی بن ‏جعفر چنان روشن‌‏بین و استوار بود كه كوچكترین نرمش و یا لغزشی را در مقابل منحرفان روا نمی‌‏شمرد و در برخورد با فرقه‌‏هایی چون واقفیه، موضع قاطعی داشت. او در پرتو انوار درخشان هفتمین و هشتمین فروغ امامت از چهره‏های درخشان جهان تشیع و شخصیتی ارزنده به شمار می‌‏رود. 2- ابوعبدالله بن ‏یحیی كاهلی اسدی:

از اصحاب امام كاظم علیه‌‌السلام است كه نزد آن حضرت محترم بود و علمای رجال او را با منزلت و فضل می‌‏دانند. اوضاع سیاسی دوران امام علیه‌السلام:

مدت امامت موسی بن جعفر علیه‌السلام «35» سال بود. آن حضرت از سال 148 هجری قمری یعنی زمانی که 20 سال داشت تا سال 183 هجری قمری که در سن 55 سالگی به شهادت رسید عهده‌دار منصب امامت و پیشوایی مردم بود. به این ترتیب ایشان زمان حکومت تعدادی از فرمانروایان عباسی را درک کرد. دوران امامت ایشان در زمان سلطنت منصور و همچنین تمام مدت سلطنت مهدی (10 سال) و سلطنت هادی (1 سال) و زمانی طولانی از حکومت هارون الرشید بود. حکومت بنی‌عباس در این زمان دوران شکوه و عظمت خود را طی می‌کرد تا آنجا که دوران حکومت هارون‌الرشید را عصر طلایی نام نهاده بودند. گزیده‌ای از سخنان امام علیه‌السلام:

• 1- الصبر على الوحده علامه قوه العقل، فمن عقل عن الله تبارك و تعالى اعتزل اهل الدنیا و الراغبین فیها و رغب فیما عند ربه و كان الله آنسه فى الوحشه و صاحبه فى الوحده، و غناه فى العیله و معزه فى غیر عشیره(1)؛ صبر بر تنهایى نشانه قوت عقل است و هر كه از طرف خداوند تبارك و تعالى تعقل كند از اهل دنیا و راغبین در آن كناره گرفته و بدآنچه نزد پرودرگارش است رغبت نموده و خداوند در وحشت انیس اوست و در تنهایى یار او و توانگرى او در ندارى و عزت او در بى‌تیره و تبارى است.

• 2- ان العاقل لایكذب و ان كان فیه هواه(2)؛ همانا كه عاقل دروغ نمى‌گوید، گرچه طبق میل و خواسته او باشد.

• 3- قله المنطق حكم عظیم، فعلیكم بالصمت، فانه دعه حسنه و قله وزر و خفه من الذنوب(3)؛ كم‌گویى، حكمت بزرگى است بر شما باد به خموشى كه شیوه‌اى نیكو و سبكبار و سبب تخفیف گناه است.

• 4- ان الله حرم الجنه على كل فاحش قلیل الحیاء لایبالى ما قال و لاما قیل له(4)؛ همانا خداوند بهشت را بر هر هرزه‌گوى كم‌حیا كه باكى ندارد چه مى‌گوید و یا به او چه گویند، حرام گردانیده است.

• 5- ایاك و الكبر، فانه لایدخل الجنه من كان فى قلبه مثقال حبه من كبر(5)؛ از كبر و خودخواهى بپرهیز كه هر كسى در دلش به اندازه دانه‌اى كبر باشد، داخل بهشت نمى‌شود.

• 6- من احب الدنیا ذهب خوف الاخره من قلبه و ما اوتى عبد علما فازداد للدنیا حبا الا ازداد من الله بعدا و ازداد الله علیه غضبا(6)؛ هر كه دنیا را دوست بدارد، خوف آخرت از دلش برود و به بنده‌اى دانشى ندهند كه به دنیا علاقه‌مندتر شود، مگر آن كه از خدا دورتر و مورد خشم او قرار گیرد.

پى نوشت

(1). تحف العقول، ص 387.
(2). همان، ص 391.
(3). همان، ص 394.
(4). همان، ص 394.
(5). همان، ص 396.
(6). همان، ص 399.

منابع

(1). زندگانی امام موسی بن جعفر علیه‌السلام، عبدالرحیم عقیقی بخشایشی، 1340.
(2). زندگانی باب الحوائج حضرت موسی بن جعفر علیه‌السلام، سید محمدتقی مدرسی، مترجم محمدصادق شریعت، محبان الحسین علیه‌السلام، 1382.
(3). تشیع در مسیر تاریخ، داود الهامی، مکتب اسلام، ش 9، آذر 1371.