المزار الكبیر

منبع: کتابشناسی زیارت، صفحه 174

نویسنده: سيد رضا باقريان‏ موحد

المزار الكبير#

مولف

ابوعبدالله محمد بن جعفر المشهدي.

معرفی اجمالی کتاب

اين مجموعه، يكي از قديمي‏ترين منابع اسلامي دربارة زیارت، آداب و ادعيه اماكن مقدسه است كه بسياري از عالمان بزرگ شيعه به اين كتاب اعتماد كرده و روايات، زيارات، اعمال و ادعيه آن را در كتاب‏هاي خود آورده‏اند.

علامه مجلسی درباره اهميت اين كتاب آورده است: كتاب بزرگي در زيارات هست كه بنابر آن چه كه از كتب سيد ابن طاووس معلوم مي ‏شود، از تأليفات محمد بن المشهدي است و ما آن را المزار الكبير نامگذاري مي‏كنيم... از كيفيت اسناد كتاب مزار كبير استفاده مي‏ شود كه كتاب معتبري است و سيد ابن طاووس و نيز عبدالكريم بن طاووس، بسياري از روايات و زيارات را از اين كتاب گرفته‏اند.(1)

محدث نوری، درباره مؤلف اين كتاب و مقام علمي و معنوي او مي‏نويسد: مؤلف اين كتاب از بزرگان علماء و داراي دانشي بسيار و روايات زياد و مورد اعتماد است و بنابر آن چه از مقدمه كتابش استفاده مي ‏شود، تمام آن چه از دعاها و زيارات در اين كتاب آمده است، از ائمه اطهار عليهم السلام فراگرفته شده است.(2)

انگیزه تالیف

مؤلف در مقدمه بيان مي‏كند كه اين كتاب را به درخواست فردي به نام ابوالقاسم هبةالله بن سلمان نگاشته و در آن، از فضيلت زيارت، آداب مساجد و ادعيه برگزيده و تعقيبات نماز بحث خواهد كرد. ولي با مراجعه به كتاب معلوم مي ‏شود درباره تعقيبات نماز در اين كتاب، مطلبي ذكر نشده است. از اين رو احتمال دارد نسخه‏اي كه به دست ما رسيده ناقص است و در نسخه اصلي كتاب، مطالبي در اين ‏باره ذكر شده باشد.

وي پس از مقدمه، زيارت رسول خدا صلي الله عليه و آله و ديگر امامان معصوم عليهم السلام به همراه فضائل و آداب آن را بيان مي‏كند. دعاها، آداب و اعمالي كه در اين كتاب ذكر شده، از نظر بيان سند و كيفيت نقل، به چند دسته تقسيم مي ‏شوند:

• 1. روايات، ادعيه و زياراتي كه به سند متصل (از مؤلف تا معصوم) بيان شده است.
  
• 2. رواياتي كه سند آن به قبل ارجاع شده است.
  
• 3. رواياتي كه سند آن ناقص است.
  
• 4. گاه سند مؤلف به شخصي ذكر شده و گفته شده كه آن شخص با سند متصل خود، اين گونه روايت كرده است ولي سند راوي به معصوم، نيامده است.
  
• 5. رواياتي كه به صورت مقطوعه به امام نسبت داده شده‏اند.
  
• 6. برخي از اعمال و آداب زیارت كه به هيچ معصومي نسبت داده نشده‏اند و مشخص نيست از سخنان مؤلف است يا از معصومان عليهم السلام روايت شده است؛ اگر چه محدث نوري، از برخي جمله‌هاي مقدمه كتاب استفاده كرده كه تمامي اين زيارات و ادعيه، توسط روايات مورد اعتماد به مؤلف رسيده است.(3)

پی نوشت

(1). بحارالانوار، ج 1، ص 35 و 18.
(2). مستدرك الوسائل، ج 19، ص 364.
(3). فرهنگ كتب حديثي شيعه، ج 1، ص 653 ـ 648.

• کتاب المزار الكبیر