معدن الجواهر

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
معدن الجواهر.jpg
نویسنده ابوالفتح محمد بن عثمان كراجكی
موضوع اخلاق اسلامی
زبان عربی
تعداد جلد 1
تحقيق: احمد الحسيني.


معدن الجواهر

این کتاب با نام کامل معدن الجواهر و ریاضه الخواطر کتابی است از ابوالفتح محمد بن عثمان كراجكی (م 449 هـ.ق) و مشتمل است بر آداب، حِكَم و سخنان پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهم‌السلام و سخنان دیگر پیامبران الهی، حكما و زهاد.

مؤلّف

محمد بن عثمان كراجكی در قرن چهارم هجری قرن شكوفایی علم و دانش در سرزمین‌های اسلامی به دنیا آمد. او از درخشان‌ترین چهره‌های علمی نیمه اول قرن پنجم و معاصر با شیخ طوسی است. او اندیشمندی بزرگ، فقیه، اصولی، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس، ادیب و آگاه به علوم حدیث، فلسفه، كلام، نحو، اخلاق، تاریخ، رجال، تفسیر و طب بوده و بیش از هشتاد تألیف با ارزش دارد. شهید اول از وی تعبیر به علامه می‌كند.

از اساتید او می توان شیخ مفید، سید مرتضی، ابویعلی جعفری، شیخ طوسی، ابن شاذان قمی را نام برد. روضه العابدین و نزهه الزاهدین، كنزالفوائد، الرساله الناصریه، التلقین لاولاد المؤمنین از آثار اوست.

محتوا و سبک كتاب

این کتاب به سبك كتاب خصال شیخ صدوق است. مؤلف در این كتاب روایات و مطالبی كه اعداد در آن‌ها بكار رفته را به ترتیب از یك تا ده آورده است.

نكته دیگر این كه در این كتاب ابتدا سخنان پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و سپس سخنان ائمه علیهم‌السلام و بعد از آن سخنان دیگر پیامبران الهی و در آخر، سخنان شخصیت‌های اسلامی یا برخی از فلاسفه و حكمای گذشته آمده است.

این كتاب از لحاظ ادبی یك اثر بسیار ارزشمند و قابل توجه است كه بسیاری از موضوعات اخلاقی را جمع‌آوری نموده و با سبكی بسیار زیبا انسان را با سخنان گرانبهای پیامبران و اولیای الهی و انسان‌‌های برجسته و اندیشمندان بزرگ آشنا می‌سازد.

روایات این كتاب مرسله بوده و مؤلف برای كم‌شدن حجم آن به اسناد روایات اشاره نكرده تا بتواند حجم گسترده‌تری از سخنان ارزشمند بزرگان دین و دانش را در این كتاب كوچك جمع‌آوری نماید. علاوه بر آن، روایات این كتاب در بسیاری دیگر از منابع معتبر روایی موجود می‌باشد و متن روایات نیز، خود بهترین شاهد بر ارزش و اعتبار آن است. شیخ عباس قمی این كتاب را به فارسی ترجمه كرده و با نام نزهه النواظر به چاپ رسانده است. این كتاب از جمله كتاب‌های اخلاقی و تربیتی است كه می‌تواند در تذكیه نفس و خودسازی مؤثر باشد.

وضعیت نشر

كتاب معدن الجواهر به وسیله استاد سید احمد حسینی تحقیق و تصحیح شده و توسط انتشارات كتابخانه مرتضویه تهران در سال 1394 هجری قمری در یك جلد به زبان عربی چاپ شده است.

منابع

حافظ فرزانه/ مرکز مطالعات و پژوهش‌هاي فرهنگي حوزه علميه، سایت اندیشه قم

متن کتاب معدن الجواهر

معدن الجواهر

حدیث
متون ← احادیث خاص خطبه ها نامه ها
شیعه
منابع حدیثی شخصیت ها
کتب اربعه جوامع روایی متاخر منابع علوم حدیث منابع رجالی راویان محدثان
اهل سنت
منابع حدیثی شخصیت ها
صحاح سته جوامع روایی متاخر منابع علوم حدیث منابع رجالی راویان محدثان