عیون الحكم والمواعظ

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به: ناوبری، جستجو

مولف كتاب[ویرایش]

  • هويت: ابوالحسن كافي الدين علي بن محمد بن حسن بن الليثي الواسطي، تاريخ تولد و وفات او به درستي در دسترس نيست مشهور به ابن الشرفيه يا ابن الشرقيه.
  • طبقه: آن گونه كه پيداست از علماي قرن 6 هجري بوده.
  • شخصيت علمي: از زندگاني او برمي آيد كه وي واعظي برجسته بوده و در مسجد جامع واسط كه حجاج بن يوسف آن را بنا كرده بود در جمع زيادي به بيان مناقب اهل بيت علیهم السلام مي پرداخته، او از شاگردان شيخ رشيدالدين ابي الفضل شاذان بن جبرئيل قمي است و يحيي بن حميد و علاءالدين حسين بن علي بن مهدي حسيني سبزواري از جمله شاگردان او هستند.
  • گفته هاي پسينيان: علامه مجلسی در جلد 78 بحارالانوار مي گويد: شيخ علي بن محمد ليثي واسطي در كتاب عيون الحكم والمواعظ و ذخيرة المعتظ والواعظ كلمات امیرالمومنین و كلمات بقيه ائمه اطهار را آورده، در جلد دوم مستدركات اعيان الشيعه از علامه سيد عبدالعزيز طباطبايي نقل شده: كافي الدين يا فخرالدين ابن الشرقيه از بزرگان علماي اماميه بوده و در اواخر قرن 6 مي زيسته و شايد قرن 7 را هم درك كرده باشد. ابن الفوطي در مجمع الاداب او را معرفي كرده و برخي از اشعار وي را هم ذكر كرده، علامه ميرزا عبدالله افندي در رياض العلماء او را از جمله بزرگان علماي اماميه و با عنوان فاضل جليل و عالم كبير نبيل ياد مي كند و قطب الدين كيدري از ايشان با نام شيخ اجل عالم نام مي برد.

معرفي كتاب[ویرایش]

  • نام كتاب: خود مولف در مقدمه نام كتاب را عيون الحكم والمواعظ و ذخيرة المعتظ والواعظ معرفي كرده اما علامه مجلسی در بحارالانوار اسم كتاب را العيون والمحاسن ذكر كرده و در جلدهاي 73، 109، 198 نام كتاب را اين گونه آورده عيون الحكم والمواعظ و بعضي جاها العيون والمواعظ ناميده.
  • انگيزه و تاريخ نگارش: خود مولف در مقدمه كتاب آورده كه وقتي شنيدم جاحظ 1000 حكمت از امیرالمومنین آورده و به خود مي بالد تصميم گرفتم بيشتر از او كلمات قصار اميرالمومنين را بياورم.
  • اهميت و اعتبار كتاب: علامه سيد محسن امين ضمن نسبت دادن اين كتاب به واسطي به مصادر آن و افتادن باب آخر آن اشاره مي كند. اين كتاب از جمله ارزشمندترين ميراث فرهنگي امت اسلامی است.
  • نسخه هاي خطي:
  1. نسخه كتابخانه آيت الله مرعشي نجفي، قم، شماره 4440، تاريخ استنساخ: 893.
  2. نسخه كتابخانه مركزي دانشگاه تهران، شماره 6919، قم، تاريخ استنساخ: 1242.
  3. نسخه ديگر همان كتابخانه، شماره 42، تاريخ استنساخ: 1279.
  4. نسخه كتابخانه آستان قدس رضوی، شماره 6821، تاريخ استنساخ: 1027.

نسخ چاپي: چاپ موسسه دارالحديث با تصحيح حسين حسيني بيرجندي.

  • بررسي محتوايي: آن گونه كه از فهرست اين كتاب و... بدست مي آيد مولف موضوعات مختلف معارفي را آورده. روايات را بر اساس حرف اول به ترتيب نظام الفبايي در 29 باب آورده و در هر باب فصل هاي مختلفي وجود دارد.
  • از جمله تلاش هايي كه پيرامون اين كتاب به وجود آمده نسخه ها، نقدها و در منابع شرح حال هم از اين كتاب استفاده شده از جمله منابع شرح حال: اعيان الشيعه، الذريعه و... مي باشد و از جمله نقدها نقدي كه در مجله شماره 1 نهج البلاغه از اين كتاب شده، در مورد حوادث سياسي اجتماعي مولف و طريقه وصول كتاب نتوانستم مطلبي بدست آورم.

منابع[ویرایش]

پیوندها

حدیث
متون ← احادیث خاص خطبه ها نامه ها
شیعه
منابع حدیثی شخصیت ها
کتب اربعه جوامع روایی متاخر منابع علوم حدیث منابع رجالی راویان محدثان
اهل سنت
منابع حدیثی شخصیت ها
صحاح سته جوامع روایی متاخر منابع علوم حدیث منابع رجالی راویان محدثان