آیه 22 سوره هود

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مشاهده آیه در سوره

لَا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ

مشاهده آیه در سوره


<<21 آیه 22 سوره هود 23>>
سوره : سوره هود (11)
جزء : 12
نزول : مکه

ترجمه های فارسی

ناگزیر در عالم آخرت زیانکارترین مردم آنها هستند.

ثابت و یقینی است که اینانند که در آخرت از همه زیانکارترند.

شك نيست كه آنان در آخرت زيانكارترند.

به ناچار در آخرت زيانكارترند.

(به ناچار) آنها در سرای آخرت، قطعاً از همه زیانکارترند!

ترجمه های انگلیسی(English translations)

Assuredly, it is they in the Hereafter who will be the greatest losers.

Without a doubt, these are the very ones who will lose most in the Hereafter!

معانی کلمات آیه

لا جرم: ناچار. لا بد، لا محاله. اصل جرم (بر وزن عقل) ، به معنى بريدن است . (قاموس قرآن)

اخسرون: خسر (به ضمّ اوّل) :كم شدن و كم كردن. آن در قرآن ، پيوسته به ضم اول آمده است. خاسر: زيانكار، زيانديده، اخسر: زيانديده‏ تر. جمع آن اخسرون است.[۱]

تفسیر آیه

تفسیر نور (محسن قرائتی)


أُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ «21»

آنها كسانى هستند كه (سرمايه‌ى وجود و عمر) خويش را از دست داده و از آنچه به دروغ مى‌ساختند (نيز) بازمانده‌اند.

لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ «22»

به ناچار آنان در قيامت، زيانكارترين افرادند.

نکته ها

در فرهنگ اسلام، دنيا بازارى است كه مردم فروشنده‌اند، و جان، مال و عمل، كالاى اين بازار است و خريداران دو دسته‌اند: دسته نخست خدا كه به قيمت گران مى‌خرد و دسته ديگر غير خدا، مانند: شيطان، هواى نفس كه به قيمت ناچيزى، اين كالاها را خريدارند. لذا واژه‌هاى «اجر»، «ثواب»، «ضِعف» و «اضعاف»، براى سود و واژه‌هاى «خُسر»، «خسران‌

جلد 4 - صفحه 42

مبين» و «اخسرين»، در مورد ضرر و زيان، در قرآن زياد مطرح شده است.

هشدار مهم آن است كه بدانيم هر ضرر و زيانى قابل جبران است، مگر گذران عمر كه ديگر باز نمى‌گردد.

گاهى مال ومسكن، يا مقام وقدرت ويا مدرك و عنوانِ انسان از بين مى‌رود، امّا گاهى انسان خودش را مى‌بازد وانسانيّت خود را به هدر مى‌دهد كه اين بالاترين خسارت است.

پیام ها

1- گفتارهاى باطل و ناحقّ گرچه به ظاهر جلوه دارند، امّا همه تباه شدنى هستند. «ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ»

2- بالاترين خسارت‌ها، خسارت نفس و عمر انسان است، نه زيان‌هاى مالى. خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ‌ ... هُمُ الْأَخْسَرُونَ‌

3- خسارت‌هاى دنيوى جبران پذير است، مهم خسارت در قيامت است كه چاره‌اى ندارد. «فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ»

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)


لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ «22»

لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ‌: بى‌شك و شبهه ايشان در سراى آخرت و قيامت، ايشانند زيانكارترين تمام زيانكاران. چه غير خداى تعالى را منظور نظر داشته، به علاوه اقدام در مخالفت الهى و جديت در اضلال و گمراهى نموده، بكلى خود را از رحمت واسعه سبحانى محروم داشتند؛ لا جرم خسران اخروى و عقاب ابدى عايد ايشان گرديد.

عبرت: اى عاقل غافل، پرده غفلت از ديده بصيرت بگشا و از شكاف هر در و ديوار سير اعتبارى نما. اگر به گلشن تواريخ و آثار گذشتگان به قدم هوشمندى بگذرى و بر گلهاى تبدلات و تلونات اوضاع و اطوار جهان بوقلمون به ديده‌

«1» مدرك سابق.

جلد 6 - صفحه 48

عبرت بنگرى، هر آينه از خواب غفلت بيدار، و اگر بيدارى، هوشيار شوى كه مخالف منعم حقيقى، سر انجام بدى خواهد داشت. بنابراين تا وقت باقى است تدارك نما.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى‌ عَلَى اللَّهِ كَذِباً أُولئِكَ يُعْرَضُونَ عَلى‌ رَبِّهِمْ وَ يَقُولُ الْأَشْهادُ هؤُلاءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلى‌ رَبِّهِمْ أَلا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ «18» الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ «19» أُولئِكَ لَمْ يَكُونُوا مُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَ ما كانَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِياءَ يُضاعَفُ لَهُمُ الْعَذابُ ما كانُوا يَسْتَطِيعُونَ السَّمْعَ وَ ما كانُوا يُبْصِرُونَ «20» أُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ «21» لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ «22»

ترجمه‌

و كيست ستمكارتر از آنكه افترا بست بر خدا دروغ را آنگروه عرضه داشته ميشوند بر پروردگارشان و گويند گواهان اين جماعت آنانند كه دروغ بستند بر پروردگارشان آگاه باشيد لعنت خدا بر ستمكاران‌

آنانكه باز ميدارند از راه خدا و ميخواهند آنرا كج و آنان بآخرت آنها كافرانند

آنگروه نباشند عاجز كنندگان در زمين و نباشد مر ايشانرا از غير خدا دوستان افزوده ميشود براى آنها عذاب نبودند كه بتوانند شنيدن را و نبودند كه به بينند

آنگروه آنانند كه زيان كردند جانهاشان را و گم شد از آنها آنچه بودند كه افترا مى‌بستند

ناچار همانا آنها در آخرت آنانند زيانكارتران.

تفسير

ستمكارترين خلق كسى است كه دروغى را نسبت بخدا دهد چون با خالق و منعم خود خيانت نموده و بر خود و خلق ظلم كرده است و ذكر اين معنى بصورت سؤال براى وضوح جواب و ابلغيّت آن در افاده مراد است و اين اشخاص را در يكى از مواقف قيامت در پيشگاه الهى حاضر مينمايند براى مؤاخذه و ائمّه اطهار و انبياء عظام كه مبلّغ و حافظ احكام الهى ميباشند شهادت بخيانت و دروغ آنها ميدهند و لعنشان ميفرمايند كه نتيجه آن بعد از رحمت است و محتمل است جمله الا لعنة اللّه على الظّالمين ابتداء كلام الهى باشد و بعدا توصيف فرموده آنها را بآنكه مردم را از راه حق باز ميدارند به القاء شبهات و تهييج شهوات و منع از خيرات و مقصود آنها آنستكه دين خدا و راه حقّ را كج معرّفى نمايند و عيب و نقصى‌

جلد 3 صفحه 72

براى آن در انظار مردم اثبات نمايند لذا آيات الهى را تحريف و تأويل مينمايند چنانچه يهود اوصاف پيغمبر آخر الزمان را از تورات تغيير دادند و سبب بروز اين اعمال بى اعتقادى بعالم آخرت است والا كسيكه معتقد بدار جزائى باشد پيرامون اين امور نميگردد لذا ضمير «هم» براى افاده تأكيد مكرّر شده است و اينها نميتوانند خدا را هيچگاه از عذاب خودشان عاجز كنند چون در دنيا نميتوانند از ملك الهى خارج شوند و دوستان و ياورانى ندارند كه اگر خداوند بخواهد آنها را عذاب فرمايد بتوانند از آنها دفاع نمايند و در آخرت عذاب آنها دو چندان يا بيشتر خواهد بود از ساير كفّار چون اينها هم خودشان كافر شدند و هم مردم را كافر نمودند و استطاعت شنيدن كلمات حقّه و مواعظ حسنه و براهين واضحه و ديدن آيات بيّنات و معجزات ظاهرات را ندارند چون گوش شنوا و ديده بصيرت آنها بواسطه انغمار در شهوات و توجّه بزخارف دنيا و اعراض از ذكر و فكر كر و كور شده يا بقدرى متعصّب در طريق باطل و لجوج و عنود و حسودند كه نميتوانند به حرف حقّ گوش بدهند و حق را به بينند و اوصاف آنرا مشاهده نمايند اين قبيل اشخاص خسارت جانى نمودند كه گوهر گرانبهاى عقل و روح و عمر خودشان را فاسد نمودند و آنچه پيدا كردند در دنيا بخيال خودشان از دولت و ثروت و رياست از دستشان رفت و جز حسرت و ندامت براى آنها باقى نماند ناچار در آخرت هم در زمره كفّارى هستند كه خسارت آنها از ساير كفار زيادتر است عيّاشى ره از امام باقر عليه السّلام نقل نموده كه آن كفّار چهار نفر پادشاه از قريش بودند كه پى در پى سلطنت كردند فيض ره فرموده كه مراد از چهار پادشاه آن سه نفر و معاويه ميباشند و از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه مراد از اشهاد ائمّه اطهارند و قمّى ره فرموده اشهاد ائمّه عليهم السلام و ملعون كسانى هستند كه ظلم نمودند بر آل محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و غصب كردند حقّ ايشانرا و باز داشتند مردم را از راه خدا كه امامت است و منحرف نمودند آنرا بغير اهلش و آنها استطاعت و قدرت نداشتند كه فضائل امير المؤمنين عليه السّلام را بشنوند و منقرض و فانى شدند و معلوم است كه مراد بيان مصاديق واضحه است.

جلد 3 صفحه 73

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


لا جَرَم‌َ أَنَّهُم‌ فِي‌ الآخِرَةِ هُم‌ُ الأَخسَرُون‌َ «22»

ناچار و ‌لا‌ بد محققا ‌آنها‌ ‌در‌ آخرت‌ ‌آنها‌ ‌از‌ تمام‌ اهل‌ خسران‌ خاسرترند و خسرانشان‌ زيادتر ‌است‌.

‌لا‌ جرم‌ بعضي‌ گفتند بمعني‌ ‌لا‌ بد و ‌لا‌ محاله‌ ‌است‌، بعضي‌ گفتند بمعني‌ ‌لا‌ شك‌ و بعضي‌ گفتند بمعني‌ قسم‌ ‌است‌ ‌يعني‌ وجب‌ ‌لهم‌ و حق‌ّ ‌لهم‌، بعضي‌ گفتند بمعني‌ كسب‌ ‌لهم‌ كفرهم‌ و كلمه‌ ‌لا‌ ردّ ‌لما‌ قبلها ‌يعني‌ چنين‌ نيست‌ ‌که‌ توهّم‌ كردند كسب‌ كرده‌ كفر ‌آنها‌ و واجب‌ ‌شده‌ و ‌علي‌ اي‌ّ حال‌ دلالت‌ ميكند ‌بر‌ اينكه‌ ‌غير‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ نيست‌ ‌که‌ أَنَّهُم‌ فِي‌ الآخِرَةِ ‌يعني‌ عالم‌ ‌غير‌ ‌از‌ دنيا ‌از‌ همان‌ حين‌ موت‌ ‌الي‌ الابد چنانچه‌ فرمودند

(اذا مات‌ ‌إبن‌ آدم‌ قامت‌ قيامته‌)

‌يعني‌ ‌از‌ همان‌ حين‌ موت‌ معذب‌ هستند و ‌در‌ قبر و عالم‌ برزخ‌ و عقبات‌ يوم الحشر ‌که‌ حضرت‌ صادق‌ ‌عليه‌ السّلام‌ فرمود

(‌ان‌ للقيمة خمسين‌ موقفا ‌کل‌ موقف‌ مقام‌ الف‌ سنة) ‌ثم‌ تلا فِي‌ يَوم‌ٍ كان‌َ مِقدارُه‌ُ خَمسِين‌َ أَلف‌َ سَنَةٍ

‌تا‌ وارد دوزخ‌ شوند ‌هم‌ ‌فيها‌ خالدون‌.

هُم‌ُ الأَخسَرُون‌َ تمام‌ اهل‌ عذاب‌ ‌در‌ خسران‌ و زيان‌ كاري‌ هستند لكن‌ ‌اينکه‌ طائفه‌ خسرانشان‌ ‌از‌ همه‌ بيشتر ‌است‌ زيرا علاوه‌ ‌بر‌ خسران‌ ‌خود‌ خسران‌ تابعين‌ ‌آنها‌ ‌هم‌ ‌بر‌ ‌آنها‌ بار ‌است‌ چنانچه‌ فرمود

(‌من‌ سن‌ّ سنة حسنة ‌کان‌ ‌له‌ اجرها و اجر ‌من‌ عمل‌ بها ‌الي‌ يوم القيمة و ‌من‌ سن‌ّ سنة سيئة ‌کان‌ ‌له‌ وزرها و وزر ‌من‌ عمل‌ بها ‌الي‌ يوم القيمة.

) تنبيه‌‌-‌ ‌از‌ روي‌ منطق‌ و برهان‌ و حس‌ و و جدان‌ ميتوان‌ ثابت‌ كرد ‌که‌ غاصبين‌

جلد 11 - صفحه 32

خلافت‌ گناه‌ تمام‌ اهل‌ عالم‌ ‌تا‌ قيام‌ قيامت‌ ‌بر‌ ‌آنها‌ بار ‌است‌ زيرا ‌اگر‌ غصب‌ خلافت‌ نكرده‌ بودند و حق‌ ‌در‌ مقرّ ‌خود‌ قرار گرفته‌ ‌بود‌ همان‌ مدينه‌ عادله‌ ‌که‌ انتظار داريم‌ بدست‌ مبارك‌ حضرت‌ بقيّة اللّه‌ تشكيل‌ شود و سر ‌تا‌ سر دنيا ‌را‌ عدل‌ و داد پر كند بدست‌ مبارك‌ ائمه‌ اطهار ‌عليهم‌ ‌السلام‌ تحقق‌ پيدا ميكرد ديگر يك‌ مشرك‌ يك‌ كافر يك‌ يهودي‌ يك‌ نصراني‌ يك‌ مبدع‌ يك‌ ظالم‌ ‌در‌ تمام‌ صفحه‌ زمين‌ نبود ‌پس‌ عقوبت‌ تمام‌ اينها ‌بر‌ گردن‌ اينها بار ‌است‌ و ‌بر‌ طبق‌ ‌اينکه‌ دعوي‌ استفاده‌ ‌از‌ اخبار زيادي‌ ‌هم‌ ميشود ‌که‌ ‌ما ‌در‌ كلم‌ الطيب‌ اشاره‌ كرده‌ايم‌ و ‌در‌ كتب‌ اخبار مثل‌ بحار و غاية المرام‌ و ‌غير‌ اينها ‌در‌ ابواب‌ متفرقه‌ تذكر داده‌ ‌شده‌ رجوع‌ كنيد.

برگزیده تفسیر نمونه


]

(آیه 22)- و در این آیه حکم نهایی سرنوشت آنها را به صورت قاطعی چنین بیان می‌کند: «لا جرم و به ناچار آنها در سرای آخرت زیانکارترین مردمند» (لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِی الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ).

چرا که تمام سرمایه‌های انسانی وجود خویش را از دست دادند، و با این حال، هم بار مسؤولیت خویش را بر دوش می‌کشند و هم بار مسؤولیت دیگران را!

پانویس

  1. تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی

منابع